II Sidra&Blogues - Ciañu, 2010

Ayeri celebróse en Ciañu la segunda xunta de blogueros y blogueres en llingua asturiana, una prestosa oportunidá pa falar sobre les posibilidaes y futuru d'esti mediu, amás de pone-yos cara y voz —non ensin delles sorpreses— a munchos de los alcuños que remanamos na rede.

Fueron perbones les charres de David Guardado sobre la prehistoria del internet asturianu —nel que la nuestra llingua tuvo presente yá dende'l momentu 0—; l'interesante análisis que fizo Poli Mencía del momentu actual de densenrollu del asturianu nes comunidaes online, dende la comparanza con otres comunidaes llingüístiques vecines; les posibilidaes que mos aprendió Mikel de González y González y Softastur en Ximiélgame, proyectu que promete ser el nuevu gran reblagón que dea la nuestra rede al axuntar toles formes de comunicación n'internet nun prestosu entornu comunitariu; y la comparativa qu'apurrió Marcos de TaPaPonga d'ente les plataformes blogueres esistentes, que fai que mos planteguemos un cambéu futuru.

Paezme ilusionante la capacidá de movilización y visibilización qu'amuesa'l nuestru mundín dacuando, pero mas tovía si esta surde, como'l II Sidra&Blogues, d'un mou desinteresáu, autónomu y solidariu. La mio norabona y l'agradecimientu mas candial a la perbona organización de Ricardo Candás (La Esfoyaza) y Tin Seoane (Trayasgaya); a Eloy Antuña, el Conceyu de Llangréu y los responsables del Serviciu de Normalización  Llingüística na Casa los Alberti de Ciañu; al coleutivu Softastur y LoCo Team d'Asturies; a Xareos! Xestión Cultural y los responsables de la prestosa revista Formientu; a los músicos de la Escuela de Música Tradicional de la A. P. A. del Conservatoriu Valle del Nalón; a El Xanu'l Caborniu y González y González polos sos permerecíos premios; a los blogueros y blogueres qu'ellí aconceyemos, y a les persones qu'apurrieron un votu a esti blogue. Aceutémoslu con humildá —sabiendo que ye un brinde y una celebración que la comunidá bloguera se fai a sigo mesma— y con enfotu pa siguir puxando pola espresión na nuestra llingua na rede.



De les charres d'en chigre quedámonos cola propuesta d'un futuru Premiu al Meyor Trolléu del Añu (toos sabemos quién lu diba ganar esti), col esmolecimientu compartíu sobre la llibertá d'espresión na rede y les nueves llexislaciones coercitives, cola anéudota xenial que mos contó David Guardado sobre una radio n'alemán nun pueblu de la Cuenca (afálote a escribíla de mou lliterariu dalgún día, David) y col gustu d'afayamos ente collacios, dalgunos de vieyo y munchos de nuevo.

Si dalgo rescampla nun día asina, ye qu'en 2010 l'asturianu vive na rede cola mesma naturalidá qu'esiste en cualquier estaya de la nuestra sociedá: con puxu, calidá, arguyu y futuru. Que siga diendo a más. ¡Vémonos nos prósimos Sidra&Blogues!

Xapón, Asturies

¿Cómo se se diz prestar en xaponés? ¿Y perceguera? ¿Cómo se diz ruino, tapín, tarrecer, nordés, roxo...?

De nenguna manera, igual que nun hai pallabra asturiana pa sakura, pa do o pa seppuku.

Cada llingua ye la llende d'un universu separtáu y non-tornable. Por eso ye tan importante -tan bono- la comunicación y la comparación ente llingües. Cada pallabra d'un idioma ye una cadarma, el filu col que les persones que lu usen texen el so mundu (que nunca nun ye'l mesmu que los non-falantes vemos cuando lu vemos). Al adeprender una pallabra nueva, una espresión idiomática o un vezu llingüísticu d'otra fala, averámonos a otra visión de lo que mos arrodia y trabayamos la nuestra sabencia.

Por ello, gracies y norabona a los qu'entamaron el proyeutu del Diccionariu Xaponés-Asturianu, hai munches ganes de metese per él.

---

Asturias ye'l proyeutu prog/new age del xaponés Yoh Oyama, qu'espublizó'l so primer discu hai yá más de venti años. El caberu, In Search of the Soul Trees ("A la gueta de los Árboles-Ánima") ye del añu pasáu y trai coses como esta, anque quiciabes seya más interesante lo que fai col grupu Acoustic Asturias). Sí, dende'l país nipón suañen tamién cola verde Asturies.

De cómo un perru nomáu MacGyver y un Pegollu derrotaron a Fernando Lastra

Nun quiero dexar que marche'l solsticiu d'iviernu ensin dar dalgunes gracies.

Camín de Cantares
Capítulu 12, 4ª Temporada: Canzana, Llaviana

Ricardo de Canzana ye meyor que tu y que yo. Polo menos por cuatro razones:

1 - Fexo un zurrón de diseñu con un tubu per onde beber el sidre ensin perder tiempu pa segar la pación.

2 - Tien un perru llamáu MacGyver.

3 - Medró, dende guah.e, con respetu a los fugaos.

4 - Fala un asturianu tan gloriosamente vivu y perfeutu na mesma selmana que Fernando Lastra -nun discursu enllenu de pallabres de muerte- dixo lo de "Non. Xurídicamente non", que nun queda namás que da-y les gracies por esistir a Ricardo y a tolos ricardos del mundu. Él ye'l símbolu arguyosu de la xusticia que-y debemos.

Gracies a Xosé Antón Ambás y a tol so equipu por esti programa que ye como lluz na escuridá, un actu de dignidá y de respetu p'Asturies y la so cultura tradicional na metada d'unos medios de comunicación ermos. 

Gracies a Softastur pol vuestru trabayu valiente p'asegurar qu'estes pallabres de nueso tengan futuru modernu, teunolóxicu y llibre. Merecéislo.

"Ni ye-que ni yo-co": Diglosia de Grupo

Xuanín Amieva ye un personaxe de Terapia de Grupo que quier averase a una xente mozo avezada al humor animáu de La Hora Chanante y asemeyaos. Al mesmu tiempu, ye l'herederu vivu de tol teatru costumista fitáu na diglosia, la risión de lo propio y el complexu d'inferioridá. La sociedá asturiana vivió un surdimientu que sacó la llingua de casa, que-y dió a Asturies cultura, estatutu d'autonomía, bandera, lliteratura de nivel internacional, etc., pero los guionistes d'esti programa nun saben qué ye eso. Anque-yos manque (que-yos manca) la verdá ye qu'ellos quedaron en Pachín de Melás. Peor, nel Paco Martínez Soria plasmáu na puerta'l metro.

L'entamu paez bien afayadizu: representar con ironía la traxedia de la mocedá asturiano forciao a emigrar pa trabayar. Pero, na realidá, l'humor vien de ver como los sos vezos asturianos (dibuxaos como melgueros pero rurales y de probín dafechu) s'esfociquen escontra la "realidá", la civilización de futuru y bayura económica que simboliza Madrid.

Capítulu "Más duro ye la mina"

Xuanín ye l'únicu personaxe que fala n'asturianu. El narrador n'off, como'l cura y el maestru del teatru costumista, ye la voz culta y sensata qu'abluca énte les ocurrencies del probe Xuanín. Los personaxes que simbolicen el xorrecimientu económicu pa la xente mozo (los xefes y la xente de "la capital", como ellos dicen) corríyenlu faciendo risión de los sos vezos y fala: "Ni ye-que ni yo-co" o, como nel videu que vien darréu, "<<¿Collaciu?>> Juanito, Juanito, ya puedes empezar a hablar en castellano como Dios manda. Como no te pongas las pilas, tú no vas a durar ni dos días, ¿entiendes?":

Capítulu "Gayasperu por naturaleza"

Non. Anque s'antroxe d'ello, nun hai ironía de verdá nestos videos. Nun hai crítica por parte de los autores del dibuxu animáu hacia eses postures diglósiques. Xuanín nun retruca a los faltosos con humor, nun resiste l'aculturación o los pon pingando con una fras llinguatera y brillante, como fadría un Eric Cartman, un Enjuto Mojamuto o un Bart Simpson.

Xuanín da-yos la razón. Agacha la tiesta. Traga.

Conozo la bona voluntá y del deséu de medrar hacia un humor modernu de calidá, qu'use la llingua como vehículu y non como conteníu, que tienen dellos actores que tán ehí. Sicasí, esos actores nun escriben los guiones del programa. Na nueva temporada, el 90% del tiempu lo único que rescampla ye'l llau más acomplexáu (voi da-yos de baldre esti gran beneficiu, en vez de tachalos de ferramientes d'adoctrinamientu) d'unos guionistes que triunfaron usando l'asturianu -llingua que nun perciben como de so- y nun saben bien por qué. Defendílos muncho y munches veces de crítiques que teníen muncho de verdá, enfotáu nes sos coses bones, na perbona rempuesta'l públicu al visibilizar la llingua y en ver un cambéu na so actitú (fáigolo daqué tovía cuando sal el tema y daré argumentos per equí dalgún día). Poro, les crítiques del so públicu tienen que-yos servir, nun pa zarrase nesi torruxón fediondu, sinón pa espabilar.

Porque, les coses como son: esto da perceguera velo.